บริษัทผลิตอาหารเสริมที่ดีควรมีแล็บทดสอบคุณภาพในขั้นตอนไหนบ้าง?

ทำไม? แล็บทดสอบคุณภาพจึงเป็นหัวใจของบริษัทผลิตอาหารเสริมที่ดี

สิ่งสำคัญในการทำธุรกิจอาหารเสริมให้สำเร็จ คือความมั่นใจในคุณภาพและความปลอดภัยอย่างแท้จริงที่ผู้บริโภครับรู้และสัมผัสได้ ซึ่งปัจจัยสำคัญที่ช่วยสร้างความเชื่อมั่นนี้คือห้องปฏิบัติการ (Lab) เป็นของบริษัทผลิตอาหารเสริมเอง เพราะไม่เพียงแต่ช่วยยกระดับมาตรฐานการผลิต แต่ยังสามารถควบคุมและตรวจสอบคุณภาพได้อย่างรวดเร็ว แม่นยำและสม่ำเสมอในทุกขั้นตอน อีกทั้งยังลดความเสี่ยงจากการใช้บริการจากแล็บภายนอกซึ่งอาจมีค่าใช้จ่ายสูงและใช้เวลานาน ทำให้สามารถแก้ไขปัญหาที่อาจเกิดขึ้นได้ทันท่วงที สร้างความมั่นใจให้กับผู้ประกอบการและสร้างความน่าเชื่อถือให้กับผู้บริโภคได้อย่างยั่งยืน นั่นเอง

บทบาทของห้องแล็บในระบบคุณภาพของบริษัทผลิตอาหารเสริม?

ห้องปฏิบัติการทำหน้าที่ตรวจสอบและยืนยันคุณภาพของผลิตภัณฑ์ในทุกขั้นตอนการผลิต ตั้งแต่ต้นจนจบเพื่อให้มั่นใจว่าผลิตภัณฑ์ที่ผลิตออกมามีความปลอดภัยและได้มาตรฐานตามที่กำหนดไว้ โดยหลักๆ แล้วห้องแล็บจะทำหน้าที่ดังนี้

• ตรวจสอบวัตถุดิบ : ตรวจสอบวัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตว่าตรงตามมาตรฐานที่กำหนดหรือไม่ เช่น ตรวจสอบความบริสุทธิ์ของสาระสำคัญ, ปริมาณสารสำคัญ รวมถึงการปนเปื้อนของโลหะหนักหรือจุลินทรีย์ต่างๆ
• ควบคุมคุณภาพระหว่างกระบวนการผลิต : ตรวจสอบคุณภาพในระหว่างขั้นตอนการผลิต เพื่อให้มั่นใจว่ากระบวนการต่างๆ เป็นไปอย่างถูกต้อง เช่น การตรวจสอบน้ำหนัก, ความสม่ำเสมอของการผสมหรือค่า pH ของผลิตภัณฑ์
• ตรวจสอบผลิตภัณฑ์ขั้นสุดท้าย : ตรวจสอบผลิตภัณฑ์ที่ผลิตเสร็จแล้วก่อนนำออกจำหน่าย เพื่อยืนยันว่าผลิตภัณฑ์มีคุณภาพและคุณสมบัติครบถ้วนตามข้อกำหนด เช่น การทดสอบการละลายของเม็ดยา, การรั่วซึมของบรรจุภัณฑ์หรือการตรวจหาเชื้อโรค
• การทดสอบความคงตัว : ทดสอบผลิตภัณฑ์ภายใต้สภาวะต่างๆ เพื่อศึกษาอายุการเก็บรักษาและยืนยันว่าผลิตภัณฑ์จะยังคงคุณภาพและประสิทธิภาพตลอดอายุการใช้งาน

บริษัทหรือโรงงานผลิตอาหารเสริมที่ดีต้องมีระบบ QA (Quality Assurance) และ QC (Quality Control) ทำงานคู่กัน โดย QC/แล็บจะเป็นตาและหูของโรงงานในทุกจุดวิกฤติและสามารถทดสอบเองได้ภายในโรงงานหรือร่วมกับแล็บภายนอกที่ได้รับการรับรอง (เช่น ISO/IEC 17025)

ความแตกต่างระหว่าง QA และ QC ในบริษัทผลิตอาหารเสริม

• Quality Assurance (QA – การประกันคุณภาพ) : คือการวางระบบและกระบวนการทั้งหมดเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดข้อผิดพลาดในการผลิต ทำหน้าที่เหมือนเป็นผู้สร้างแผนและกฎเกณฑ์ต่างๆ เพื่อให้มั่นใจว่าทุกอย่างจะเป็นไปตามมาตรฐานตั้งแต่ต้น โดย QA จะดูแลภาพรวมทั้งหมด เช่น การกำหนดคู่มือการปฏิบัติงาน (SOPs), การฝึกอบรมพนักงาน, การเลือกและประเมินซัพพลายเออร์
• Quality Control (QC – การควบคุมคุณภาพ) : คือการลงมือตรวจสอบและแก้ไขเพื่อหาข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้นจริงในผลิตภัณฑ์ ทำหน้าที่เหมือนเป็นผู้ตรวจสอบที่คอยตรวจจับและแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นในแต่ละขั้นตอนการผลิต ซึ่งห้องปฏิบัติการ (Lab) เป็นส่วนสำคัญของ QC ที่ใช้เครื่องมือและวิธีการทางวิทยาศาสตร์ในการทดสอบและยืนยันผลต่างๆ

3 ขั้นตอนการตรวจสอบคุณภาพของแลปในบริษัทผลิตอาหารเสริม มีดังนี้

1. การตรวจสอบวัตถุดิบ (Raw Material Inspection) : ก่อนที่จะนำวัตถุดิบเข้าสู่กระบวนการผลิต ห้องแล็บจะทำหน้าที่เสมือนด่านแรกที่ต้องตรวจสอบวัตถุดิบอย่างละเอียด เพื่อป้องกันไม่ให้วัตถุดิบที่ไม่ได้มาตรฐานหรือปนเปื้อนหลุดเข้าไปในสายการผลิต เช่น
   • การตรวจสอบเอกสารรับรองคุณภาพ (Certificate of Analysis – CoA) : เป็นการตรวจสอบเบื้องต้นจากผู้จัดจำหน่ายวัตถุดิบว่ามีข้อมูลสารสำคัญ ปริมาณและมาตรฐานตรงตามที่ตกลงกันไว้หรือไม่
   • การสุ่มตัวอย่างและวิเคราะห์ : เจ้าหน้าที่แล็บจะสุ่มตัวอย่างวัตถุดิบจากทุกลอตเพื่อนำไปวิเคราะห์ในด้านต่างๆ
   • การตรวจสอบทางกายภาพ : ตรวจสอบสี กลิ่น รสชาติและลักษณะของวัตถุดิบว่ามีความผิดปกติหรือไม่
   • การตรวจสอบปริมาณสารสำคัญ : วิเคราะห์ปริมาณสารออกฤทธิ์ (Active Ingredient) ว่ามีปริมาณตรงตามที่ระบุในเอกสารหรือไม่ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญที่ทำให้ผลิตภัณฑ์มีประสิทธิภาพ
   • การตรวจสอบสารปนเปื้อน : ตรวจหาสารอันตรายที่อาจปนเปื้อนมากับวัตถุดิบ เช่น โลหะหนัก ยาฆ่าแมลง สารตกค้างหรือสารอันตรายอื่นๆ
   • การตรวจสอบทางจุลชีววิทยา : ตรวจหาเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรค เช่น แบคทีเรีย ยีสต์และรา ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อคุณภาพและความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์
2. การตรวจสอบระหว่างการผลิต (In-Process Control) : เมื่อวัตถุดิบผ่านการตรวจสอบและเข้าสู่กระบวนการผลิตแล้ว เจ้าหน้าที่แลปของบริษัทผลิตอาหารเสริมจะทำการตรวจสอบระหว่างการผลิตถือเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อให้แน่ใจว่ากระบวนการผลิตเป็นไปอย่างถูกต้องและได้มาตรฐาน เช่น
   • การตรวจสอบความสม่ำเสมอ : สำหรับผลิตภัณฑ์ที่เป็นผงหรือแคปซูล ต้องมีการสุ่มตัวอย่างเพื่อตรวจสอบว่าส่วนผสมต่างๆ ถูกผสมเข้ากันอย่างสม่ำเสมอหรือไม่ ป้องกันปัญหาเม็ดหนึ่งเข้ม อีกเม็ดหนึ่งจาง เพื่อให้มั่นใจว่าสินค้ามีปริมาณสารสกัดเท่ากันในทุกชิ้น
   • การตรวจสอบน้ำหนักและความแข็งของเม็ด : สำหรับผลิตภัณฑ์ชนิดเม็ดต้องมีการตรวจสอบน้ำหนักของเม็ดแต่ละเม็ดและความแข็งแรงของเม็ด เพื่อป้องกันการแตกหักระหว่างการบรรจุหรือการขนส่ง
   • การตรวจสอบการละลายของแคปซูล/เม็ด : เพื่อให้แน่ใจว่าผลิตภัณฑ์จะสามารถละลายและถูกดูดซึมในร่างกายได้อย่างถูกต้องตามที่กำหนด
3. การตรวจสอบผลิตภัณฑ์เสร็จสมบูรณ์ (Finished Product Inspection) : เมื่อผลิตภัณฑ์ผลิตเสร็จสมบูรณ์และบรรจุในหีบห่อเรียบร้อยแล้ว เจ้าหน้าที่แลปของบริษัทผลิตอาหารเสริมจะทำการตรวจสอบครั้งสุดท้ายก่อนนำออกจำหน่ายถือเป็นขั้นตอนที่ขาดไม่ได้ เช่น
   • การตรวจสอบทางกายภาพ : ตรวจสอบว่าผลิตภัณฑ์มีการบรรจุที่ถูกต้อง ฉลากตรงตามกฎหมายและไม่มีรอยรั่วหรือความเสียหาย
   • การตรวจสอบปริมาณสารสำคัญ : วิเคราะห์ปริมาณสารสำคัญอีกครั้ง เพื่อยืนยันว่าปริมาณยังคงเดิมและไม่ลดลงหลังผ่านกระบวนการผลิตทั้งหมด
   • การตรวจสอบความคงตัว (Stability Test) : เป็นการทดสอบเพื่อดูว่าผลิตภัณฑ์จะยังคงมีคุณภาพดีและมีประสิทธิภาพอยู่ได้ตลอดอายุการเก็บรักษาหรือไม่
   • การตรวจสอบทางจุลชีววิทยา : ตรวจสอบผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปอีกครั้ง เพื่อยืนยันว่าไม่มีการปนเปื้อนจากเชื้อจุลินทรีย์ในระหว่างกระบวนการบรรจุ
   • การเก็บตัวอย่าง : โรงงานที่ดีจะเก็บตัวอย่างผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปจากแต่ละ Lot การผลิตไว้ เพื่อเป็นข้อมูลอ้างอิงในกรณีที่เกิดปัญหาหรือข้อสงสัยในอนาคต

ตัวอย่างเครื่องมือ/วิธีทดสอบที่พบบ่อยในบริษัทผลิตอาหารเสริม

• เคมีวิเคราะห์ : HPLC, UPLC, GC/GC-MS, ICP-MS/OES, UV-Vis, FTIR, Karl Fischer
• สมุนไพร/ไบโอ : HPTLC, DNA barcoding/qPCR, Microscopy, TLC-fingerprint
• จุลชีววิทยา : Plate count, Pathogen detection, Rapid micro methods
• กายภาพ : ความชื้น (LOD), aw, ความหนืด, pH, Brix, ความแข็ง/การสึกกร่อน (friability), การแตกตัว (disintegration)

บริษัทผลิตอาหารเสริม จำเป็นต้องมีห้องปฏิบัติการ (แลป) เป็นของตัวเองเพื่อสร้างความมั่นใจในคุณภาพและความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ในทุกขั้นตอนการผลิตอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง เพราะการมีแล็บของตัวเองทำให้สามารถควบคุม ตรวจสอบวัตถุดิบก่อนนำมาใช้, ควบคุมคุณภาพระหว่างกระบวนการผลิต เพื่อให้ได้มาตรฐานที่กำหนด, และตรวจสอบ ผลิตเสร็จเรียบร้อยก่อนส่งมอบถึงมือผู้บริโภคได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ นอกจากนี้ยังช่วยให้สามารถทดสอบความคงตัวของผลิตภัณฑ์ เพื่อกำหนดอายุการเก็บรักษาที่เหมาะสมได้ด้วยตัวเอง ซึ่งการมีแล็บภายในช่วยลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาหน่วยงานภายนอก ทำให้การตัดสินใจด้านคุณภาพทำได้ทันท่วงทีและเพิ่มความน่าเชื่อถือให้กับแบรนด์ในระยะยาว

BEYOND LABORATORY บริษัทผลิตอาหารเสริม ประเภทต่างๆ ที่ได้มาตรฐานอย่างครบวงจร โดยเราพร้อมดูแลทุกขั้นตอนของการสร้างแบรนด์ของคุณ ด้วยมาตรฐานการผลิตระดับสากล ทั้ง GMP และ ISO พร้อมทีมผู้เชี่ยวชาญด้าน R&D และห้องปฏิบัติการของตนเอง ที่ช่วยพัฒนาสูตรอาหารเสริมให้เหมาะกับความต้องการของตลาด รวมถึงรางวัล WELLNESS CNB AWARD 2024 ซึ่งแสดงถึงการขยายตัวของธุรกิจ OEM ด้านอาหารเสริมทั่วสุขภาพ รวมถึงผลิตภัณฑ์ประเภทดีท็อกซ์ด้วย เราให้บริการผลิตอาหารเสริมหลากหลายประเภท ไม่ว่าจะเป็นอาหารเสริมเพื่อสุขภาพ อาหารเสริมผิวขาว หรือสูตรเฉพาะอื่นๆ ผ่านกระบวนการผลิตที่ทันสมัย ปลอดภัยและได้มาตรฐาน